27-02-26

‘De Koepels moeten hun mooiste toekomst nog krijgen’

‘Wist je dat je de koepels van De Koepels vroeger helemaal niet kon zien? Die zaten verstopt onder grote stalen cilinders die eromheen stonden.’ Jurjen van Beek is restauratiearchitect en werkt mee aan de renovatie van De Koepels in Stadionpark. Vraag hem naar de geschiedenis van een plek of gebouw en hij neemt je zo mee naar vroeger. 

Het gemeentelijk monument De Koepels aan de Persoonshaven, bij de Korte Stadionweg, is nu een bruisende plek voor kunst, urban sport en spoken word. De renovatie van De Koepels omvat onder meer het verbeteren van de toegankelijkheid en veiligheid, moderniseren van de binnen- en buitenruimte, vlak maken van de vloeren en vernieuwen van toiletten en keuken - alles in stijl en met respect voor het monument. Door de aanpassingen ontstaat er ook nog eens veel meer ruimte voor mensen en activiteiten.

Foto: Jurjen van Beek

Gas uit kolen

De geschiedenis gaat ver terug: van 1878 tot 1968 stond hier namelijk de Feijenoordse gasfabriek. Jurjen: ‘De fabriek produceerde gas dat uit kolen werd gehaald. Rotterdamse huishoudens kookten hun maaltje daarop. Door de komst van aardgas uit Groningen, stopte de productie en ging de fabriek dicht. Na de sloop bleven de twee iconische koepels – de gasopslag – en de watertoren overeind. Die toren is trouwens ook bijzonder, dat is een schoorsteen en watertoren in eén.’

Stevige muren

Na de sluiting werd de fabriek gesloopt. Inclusief de grote gashoudende cilinders die rondom de koepels stonden. Jurjen: ‘In die cilinders werd het gas dus onder druk opgeslagen, niet onder de koepels, maar er dus bovenop. De koepels zelf waren een soort bedrijfsruimte voor de medewerkers. De koepels hebben een stevige, zware constructie van steen en muren van basalt metselwerk. Dat moest om de druk van het gas en de metalen cilinders te kunnen dragen. Ze doen nu een beetje denken aan kazematten, militaire bunkers.’ 

Kleuren van toen

Sinds die tijd heeft er van alles in De Koepels gezeten. ‘In de grote Koepel werden heel lang bokswedstrijden gehouden. Het was een typisch Rotterdamse rauwe plek, een gebied waar niet veel naar werd omgekeken. Er was altijd niet veel geld en de aanpassingen binnen en buiten waren vooral hufterproof, maar deden geen recht aan de uitstraling die het pand eigenlijk heeft. Nu is dat gelukkig anders en waarderen we erfgoed veel meer! Het zijn tegenwoordig ook gemeentelijke monumenten. Er is onderzoek gedaan naar de kleuren van De Koepels en originele details zoals de deuren en kozijnen. We hebben niet veel budget, elke euro besteden we zo efficiënt mogelijk. Zo plaatsen we binnenkort de nieuwe kozijnen en dubbele entreedeuren. Die voldoen aan de moderne veiligheidseisen en zorgen ervoor dat ook minder validen mensen toegang hebben. Maar ze sluiten helemaal aan bij de historische uitstraling. En we gebruiken de kleuren van toen.’

Oud en nieuw versterkt elkaar

Jurjen legt uit waarom dat zo belangrijk is: ‘Rotterdam is gebombardeerd en daarna ging de stad niet zuinig om met historische of bijzondere gebouwen. Die gebouwen moet je zien als lagen in de tijd, ze weerspiegelen hoe mensen in een bepaalde periode leefden, werkten en dachten. Als je die lagen bij elkaar hebt, geeft dat een bijzondere mix. Het is mooi als ze op elkaar reageren, als je daar zuinig mee omgaat, kan het nieuwe lagen juist versterken. Zie het als ankers, ze geven identiteit aan een plek. Als je oude lagen sloopt, wordt alles een beetje meer van hetzelfde. Een gebouw of wijk kan dan overal staan en zie je straks geen verschil tussen Rotterdam en Eindhoven. Bijzonder aan De Koepels is dat mensen van allerlei leeftijden en culturele achtergronden er iets mee hebben, de 80-jarige heeft er nog gewerkt, de 20-jarige treedt er op. Dat geeft een plek een gezicht, het verbindt mensen.’ 

Van lastig vaarwater tot ongelooflijk mooie plek aan de Maas

Net zo interessant is de omgeving waar De Koepels staat, aan het Mallegat. Jurjen: ‘Mallegat betekent lastig vaarwater, je komt de naam dan ook op meerdere plekken in Nederland tegen. Hier in de bocht van de Maas is de stroming heel snel, voor schippers was dat lastig varen. De tweede uitleg is dat een Mallegat een punt is waar water werd gespuid van bemaling uit de polder erachter, zoals hier op de Maas. In de jaren 1920 lag er ook een drijvend zwembad op de Maas waar Feijenoorders zwemles kregen. Ook de omgeving vertelt dus een verhaal van verschillende lagen. Een paar jaar geleden is het park rondom De Koepels opgeknapt en kun je er sporten. En het wordt straks alleen maar mooier als het Getijdenpark Feijenoord en de nieuwe wijk Waterkant klaar zijn. Een ongelooflijke mooie plek aan de Maas, De Koepels moet zijn mooiste toekomst nog krijgen.’