27-03-26
Shift Rotterdam: duurzame publiektrekker met lef op Zuid
‘We gaan niet voor een standaard gebouw’
Je hebt ze misschien al wel voorbij zien komen: de spectaculaire ontwerpen van vijf toparchitectenbureaus voor het Shift Landmark. Ondernemer Don Ritzen wil met Shift een icoon neerzetten, een initiatief dat mensen, bedrijven en organisaties inspireert om duurzamer te leven en te werken. Aan de Maas, in de nieuwe wijk Waterkant in Stadionpark. Projectmanager Wilco Verhagen: ‘Het wordt duidelijk geen standaard gebouw, welk ontwerp het ook wordt, we houden vast aan kwaliteit.’
Shift wordt 25.000 tot 30.000 vierkante meter groot, waarvan 10.000 m² wordt ingericht als een inspirerende en kunstzinnige bezoekerservaring. Ook komt er in het gebouw een hotel, conferentie- en ontmoetingsruimten en horeca. De geraamde investering in het gebouw bedraagt 240 miljoen euro.
Duurzame publiekstrekker
Een bijzondere publiekstrekker in het teken van duurzaamheid op Zuid. Hoe is dat zo gekomen? Ritzen was mede-oprichter van een bedrijf, Rockstart, dat investeert in jonge ondernemers en raakte zo geïnspireerd door innovatieve bedrijven die zich inzetten voor het klimaat en duurzaamheid. Ritzen las in het IPCC-rapport van de Verenigde Naties dat gedragsverandering van mensen een belangrijke bijdrage kan zijn in de strijd tegen klimaatverandering: 40-70% van de reductie van CO2 kan worden behaald door de keuzes die mensen dagelijks maken. Om dat te bereiken, wil hij zowel mensen als bedrijven inspireren, onder meer met een iconisch gebouw.
Wilco: ‘Shift is een initiatief dat mensen inspireert tot gedragsverandering om duurzamer te leven, minder CO2 uit te stoten en ook motiveert om op de werkvloer verandering op de agenda te zetten. Het oorspronkelijke idee is van Don Ritzen en hij heeft een team van experts om zich heen verzameld om daar handen en voeten aan te geven. Om mensen met goede voorbeelden te laten ervaren wat er mogelijk is, handvatten te geven en te inspireren wat er persoonlijk bij hen past. Zo is er al een app met lokale initiatieven, die we ook voor Rotterdam willen lanceren en nu ook het initiatief voor een spectaculair gebouw.’
Op de foto: Wilco Verhagen, projectmanager Stadionpark
Ontwerpwedstrijd
Met hulp van het New Yorkse DVDL, een bureau voor innovatie en strategie, schreef Ritzen in 2025 een internationale ontwerpprijsvraag uit. Er waren bijna honderd inzendingen, waar vijf bureaus uit werden geselecteerd: Mecanoo en MVRDV uit Nederland, de Spaanse bureaus Ecosistema Urbano en Office for Political Innovation en het Britse Heatherwick Studio. Ondertussen werd er een plek gezocht en kwam Ritzen tijdens zijn verkenning uit in Rotterdam.
Wilco: ‘Wij als gemeente Rotterdam en de Stichting Gebiedsontwikkeling aan de Maas (StiGam) zagen dat wel zitten en vonden Waterkant een geschikte plek. In Waterkant hadden we al functies voor een hotel en horeca ingepland en een niet-wonen programma van 70.000 m2. Als stad willen we goede groei en gemixte functies in wijken die ook de economie van de toekomst versterken. En Rotterdam wil het toerisme spreiden over de hele stad. De komst van Shift sluit aan bij meerdere doelstellingen van de stad.’
Wilco vervolgt: ‘In april 2025 kwamen Don en de vijf bureaus langs voor een locatiebezoek. We zijn ook de omliggende buurten ingetrokken zoals Hillesluis en de Afrikaanderwijk om te kijken welke buurt- en circulaire initiatieven daar al zijn. Don vindt het net als wij belangrijk om de omgeving te betrekken.’
Filosofie
Eind november 2025 was het definitief: de keuze van Shift viel op Rotterdam, in Waterkant om precies te zijn, een van de nieuwbouwprojecten binnen Rotterdams Tij. Aan de Maas, naast de geplande derde stadsbrug en op steenworp afstand van De Veranda. Waarom is dit zo’n geschikte plek? Wilco: ‘Shift sluit goed aan bij de ambities en filosofie van Waterkant. Groen, water, duurzaamheid, de combinatie van rust en reuring, sociale verbindingen en sterke communities staan hier voorop. En het Getijdenpark Feijenoord dat hier komt is natuurlijk een andere publiekstrekker, ze kunnen elkaar versterken. Shift is straks ook goed bereikbaar door het nieuwe station Stadionpark. Het past goed bij wat we met Waterkant willen: meer mensen naar het gebied trekken.’
Gebouw met lef
De vijf ontwerpen zijn best spectaculair en maken heel wat los, hoe realistisch is het dat het winnende ontwerp ook zo wordt uitgevoerd? Wilco: ‘De ontwerpen zijn heel verschillend en uniek. De gemeente en StiGam hebben ze op zichzelf beoordeeld en niet met elkaar vergeleken. We hebben gekeken wat er volgens ons aangepast moet worden om het passend te laten zijn aan deze plek. Zo kijken we bijvoorbeeld of het laden en lossen goed is geregeld, of er genoeg ruimte is ten opzichte van andere gebouwen en of de gebouwen erachter genoeg uitzicht hebben. En vooral of het op de begane grond ook aantrekkelijk is voor mensen die erlangs lopen en de kansen die de ontwerpen bieden voor programmering voor mensen uit de omgeving. En we kijken ook kritisch of het gebouw goed te onderhouden is. Dat neemt Don mee in zijn overwegingen.’
‘Qua uitstraling gaan we de architecten aan het ontwerp houden, we vragen echt om hoge kwaliteit. Bij sommige ontwerpen kan je als nuchtere Rotterdammer denken ‘hoort dit nu hier’, maar dat soort lef en gewaagdheid horen juist ook bij een landmark, vergelijk het bijvoorbeeld met het Depot en Fenix. We gaan niet voor een standaard gebouw. We willen dat Shift hier wortelt en meerwaarde heeft voor de plek en bijdraagt aan de duurzame ontwikkeling van Waterkant en aan Zuid.’
Toegankelijke plint voor iedereen
Wat gaan mensen op Zuid merken van Shift? Wilco: ‘Veel! Het gaat bezoekers trekken en zorgt voor levendigheid. Shift gaat een rol spelen in de sociale en economische ontwikkeling van Rotterdam-Zuid. Ook het team van Ritzen vindt het belangrijk dat omliggende buurten en Zuid iets aan Shift hebben. Denk aan ondernemers die er een horecazaak kunnen vestigen. Ook is er toegezegd dat scholen uit Zuid gratis toegang krijgen. We letten er straks bij de uitwerking scherp op dat Shift echt die duidelijke functie heeft voor de omliggende buurten en Zuid.’
‘Sowieso is het belangrijk dat de onderkant van het gebouw die je ziet vanaf de straat, een open en aantrekkelijke uitstraling heeft en vrij toegankelijk is voor iedereen, zonder kaartje. En dat partijen of organisaties in Rotterdam-Zuid de ruimtes in het gebouw kunnen gebruiken. We zien graag een soort openbaar podium, dat mensen kansen biedt, om talent te ontwikkelen en initiatieven op Zuid bekender te maken. Niet alleen een gebouw maar ook een netwerk of social hub. Shift geeft echt iets extra’s aan de mensen op Zuid. Ik ben er heel blij mee dat Don voor Waterkant heeft gekozen.’
Benieuwd wat de omgeving wil
Hoe gaat het nu verder? Wilco: ‘Voor de zomer wordt de winnaar bekend gemaakt, dan gaan we met de StiGam, Don en het winnende bureau in gesprek om het ontwerp verder uit te werken. De ontwerpteams zijn niet alleen architecten, maar daar schuift een scala aan deskundigen aan, van de constructeurs tot en met kunstenaars en tentoonstellingsontwerpers. En dan starten we ook het participatieproces. We zijn vooral benieuwd als we met de omgeving in gesprek gaan, wat zij dan willen en voor zich zien. En samen met het Q-team van Feyenoord City bewaken we goed het ontwerp, de kwaliteit en de doelstellingen. We staan niet toe dat het wordt afgezwakt, want het is een belangrijke plek voor de stad.’
De winnaar wordt dit voorjaar bekend gemaakt, stay tuned!
